السلام علی الحسین وعلی علی بن الحسین وعلی اولادالحسین وعلی اصحاب الحسین(َع)


Admin Logo
themebox Logo



تاریخ:چهارشنبه 16 آذر 1390-07:25 ب.ظ

نویسنده :تجربی 2/1

قواعد درس دوم

قواعد درس دوم:


اعراب: به حركت حرف (كلمات) آخر كلمات معرب، اعراب گفته می شود.


معرب: به كلماتی گفته می شود كه حركت حرف آخر آنها در شرایط مختلف تغییر می كند.


اعراب به سه شكل به كار برده می شود:

1 ـ اعراب محلی 2 ـ اعراب ظاهری 3 ـ اعراب تقدیری


1- اعراب محلی : در كلمات مبنی كه حركت حرف آخر كلمه تغییر نمی كند اعراب محلی می باشد.

اعراب محلی در موارد زیر به كار برده می شود:
الف) كلمات مبنی
ب) جمله ( خبر جمله - حال جمله - صفت جمله وصفیه )
ج) خبر شبه جمله (جار و مجرور و ظـرف زمان و مکان ) . جمله و شبه جمله مبنی به شمار می رود.

مانند:
هولاء تلمیذات: هولاء (مبتدا، محلاً مرفوع)، تلمیذات‌ (خبر، مفردو مرفوع به ضمه اصلی، اعراب ظاهری)
جاء اولئك: اولئك (فاعل، محلاً مرفوع)
الله ارسل رسوله انتِ فی الصّف
مبتداو مرفوع خبر جمله فعلیه مبتدا خبر شبه جمله(جارو مجرور)
اعراب ظاهری محلاً مرفوع محلاً مرفوع محلاً مرفوع
رأیتها: رأی(فعل)، تَ (فاعل، ضمیر، محلاً مرفوع)، ها (مفعول به، محلاً منصوب)

حروف جر: فی- من – الی- علی – بــ - لـِ – عن – ك – حتّــی – واو قسـم.
علیــك : علــی (حرف جر)، ك (محلاً مجرور)
الكتاب فـوق المنضــده: الكتـاب (مبتـدا، محلاً مرفوع)، فــوق المنضــده (خبر شبه جمله، محلاً مرفوع)

2- اعراب ظاهری: هر گاه علامت اعراب در آخر كلمات معرب ظاهر و آشكار باشد آن را اعراب ظاهری می نامند و به دو شكل به كار برده می شود.
الف) اعراب اصلی ب) اعراب فرعی (نیابی)



الف) اعراب اصلی :هر گاه كلمه ای در حالت رفع (ضمه ُ‌ ٌ ) و در حالت نصب (فتحه َ‌‌ ً ) و در حالت جر ( كسره ِ ٍ ) و در حالت جزم ( سكون ْ ) داشته باشد دارای اعراب اصلی می باشد.
رفع، ضمه ، ُ ٌ‌ مشترك بین اسم و فعل مضارع
نصب، فتحه َ ً
علامت اعراب اصلی جر، كسره ، ِ ٍ فقط اسم
جزم، سكون ، ْ فقط فعل مضارع
مانند: لـم یكْتُبْ التلمیــذُ الدرس فی البیت.
لم یكتب (فعل مضارع و مجزوم به سكون «حذف ضمه»، اعراب اصلی)
التلمیذ (فاعل و مرفوع به ضمه اصلی ) الدرس: (مفعول به و منصوب به فتحه اصلی)

فی البیت: (مجرور به كسره اصلی) لا تقـــل الكـــذب. لا تقــل: (فعل مضارع مجزوم به سكون «حذف ضمه» اعراب اصلی)الكــذب: (مفعول به و منصوب به فتحه اصلی)
نكتــه : در فعلهای مبنی برای مشخص كردن نوع مبنی به سومین حرف اصلی فعل نگاه می كنیم و با توجه به علامت سومین حرف اصلی نوع مبنی آنها را مشخص می كنیم .
مبنی بر سكون : ذهبتَ – یذهبن – ذهبْتِ



ب) اعراب فرعی یا نیابی: هر گاه كلمه ای در حالت رفع، نصب، جر و جزم به جای علامات اعراب اصلی از حروف یا حركات دیگری استفاده كند دارای اعراب فرعی یا نیابی می باشد و شامل موارد زیر می باشد.


1 ـ اسم مثنی
2 ـ اسم جمع سالم مذكر
3 ـ اسماء خمسـه
4 ـ اسماء جمع سالم مؤنث
5 ـ اسم غیر منصرف


اسم مثنی: به اسمهایی گفته می شود كه بر دو تا دلالت داشته باشند و با اضافه كردن «ان-ین» ساخته می شوند و همیشه دارای اعراب فرعی یا نیابی می باشند. به این صورت كه در حالت رفع ( الف) و در حالت نصب و جر ( یاء) می گیرند.


نكته 1- «ن» در اسمهای مثنی علامت اعراب نمی باشد و هنگام مضاف واقع شدن «ن» مثنی حذف می شود. مانند: جاء التلمیذان (فاعل و مرفوع به الف نیابی)
رأیت التلمیذین ( مفعول به و منصوب به یاء نیابی)
سمعت من التلمیذین( مجرور به یاء نیابی)
جاء اخواك (فاعل و مرفوع به الف نیابی)


نكته2- یاء درصورتی علامت نصب است كه قبل از آن اسم حرف جربه كار نرفته باشدوآن اسم مضاف الیه نباشد یاء در صورتی علامت جراست كه قبل از آن حرف جر به كار رفته باشدو مضاف الیه باشد.

2-اسم جمع سالم مذكر: جمعهایی كه با اضافه كردن (ون‌ ـ ین ) ساخته می شوند و همیشه دارای اعراب فرعی یا نیابی هستند یعنی در حالت رفع (واو) و در حالت نصب و جر (یاء) می گیرند.
جاء المعلمون (فاعل و مرفوع به واو نیابی)
رایت المعلمین ( مفعول به و منصوب به یاء نیابی)
سمعت من المعلمین (مجرور به یاء نیابی)
نكته: «ن» در جمع سالم مذكر علامت اعراب نمی باشد و هنگام مضاف واقع شدن حذف می شود.
جاء معلموهم (فاعل و مرفوع به واو نیابی)
المعلمون + هم معلموهم



3- اسماء خمسـه: عبارتند از: أب، أخ، ذو، فـــو، حــم.
چون این اسمها در اعراب مانند هم به كار می روند و علامت اعرابشان یكسان است اسماء خمسه نامیده می شوندومعمولاً‌ درجمله به اسم دیگری اضافه می شوندیعنی مضاف واقع می شوندو دارای اعراب فرعی یا نیابی هستند. به این صورت كه در حالت رفع، (واو) و در حالت نصب (الف) و در حالت جر (یاء) می گیرند. مانند: جاء أبــوك (فاعل و مرفوع به واو نیابی) رأ‌یتُ أبـاك (مفعول به و منصوب به الف نیابی)
سمعت من أبیـك (مجرور به یاء نیابی)


نكته 1 = هرگاه اسماء خمسـه مضاف به ضمیر متكلم وحده در هر سه حالت (رفع – نصب – جـر ) اعراب تقدیری
دارند : جاء أبــی رأیت أبـــی سلمت علی أبـــی



نكته 2: دراسمهای مثنی وجمع سالم مذكرواسماء خمسه چون علامت اعراب آنها حروف می باشدبه آنها اعراب به حروف گفته می شود ولی در اسمهای جمع سالم مؤنث و اسم ضمیر منصرف چون علامت اعراب حركت می باشد به آنها اعراب به حركت گفته می شود.




نظرات() 
نوع مطلب : قواعد 
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic